Η Σύνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (C-PTSD) αναπτύσσεται ως αποτέλεσμα παρατεταμένης έκθεσης σε τραυματικά συμβάντα, συχνά σε συνθήκες αδυναμίας διαφυγής. Αντίθετα με το παραδοσιακό Μετατραυματικό Στρες (PTSD), που σχετίζεται κυρίως με ένα μεμονωμένο τραυματικό περιστατικό, το C-PTSD προκύπτει έπειτα από χρόνια έκθεσης σε κακοποίηση, παραμέληση ή βία (Herman, 1992).
Αιτίες και Παράγοντες
Το C-PTSD εκδηλώνεται συνηθέστερα σε άτομα που έχουν βιώσει:
• Χρόνια συναισθηματική παραμέληση/κακοποίηση (Cloitre et al., 2019).
Έκθεση που διαρκεί σε καταστάσεις με υπερβολικό άγχος (π.χ., εμπόριο ανθρώπων, κακομεταχείριση, περιορισμός).
• Διαρκής συναισθηματική απόρριψη (Cloitre et al., 2019).
Συμπτωματολογία και Διαγνωστικά Στοιχεία
Τα άτομα με C-PTSD εμφανίζουν τα βασικά συμπτώματα του PTSD, καθώς και πρόσθετα χαρακτηριστικά που συνδέονται με διαταραχές της αυτοαντίληψης και των κοινωνικών σχέσεων:
• Επαναφορές και αποφυγή: Έντονες αναμνήσεις και αποφυγή συναφών ερεθισμάτων.
• Διαταραχές συναισθηματικής ρύθμισης: Απρόβλεπτες αλλαγές συναισθημάτων, εξάρσεις θυμού, παρατεταμένη θλίψη (van der Kolk, 2014).
• Αλλοιωμένη αυτοαντίληψη: Χαμηλή αυτοπεποίθηση, αισθήματα ντροπής και ενοχής.
• Δυσχέρειες στις διαπροσωπικές σχέσεις: Δυσπιστία προς τους άλλους, φόβος απόρριψης, αδυναμία δημιουργίας σταθερών δεσμών (Karatzias et al., 2017).
Θεραπευτικές Μέθοδοι
Η αντιμετώπιση του C-PTSD απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει:
1. Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT): Επικεντρώνεται στην αναγνώριση και αλλαγή των αρνητικών σκέψεων και συμπεριφορών (Resick et al., 2016).
2.EMDR (Απευαισθητοποίηση και επανεπεξεργασία μέσω οφθαλμικών κινήσεων). Μέθοδος που ενσωματώνει διμερή διέγερση για την επεξεργασία τραυματικών μνημών (Shapiro, 2001).
3.Θεραπεία Εστιασμένη στη Σταθεροποίηση: Περιλαμβάνει τεχνικές γείωσης, όπως η τεχνική 5-4-3-2-1 και η χρήση αγκυρών (anchoring techniques) για τη διαχείριση των αναδρομών (Schwarz et al., 2017).
4. Φαρμακευτική αγωγή: Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αντικαταθλιπτικά ή αγχολυτικά μπορούν να συνδράμουν στη διαχείριση των εκδηλώσεων (Bisson et al., 2019).
Συμπερασματικά
Η Συνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες συνιστά μια σοβαρή και πολύπλοκη διαταραχή, η οποία χρειάζεται μια εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση. Οι έρευνες συνεχίζουν να εστιάζουν στην δημιουργία πιο αποτελεσματικών μεθόδων, έχοντας ως στόχο την επανάκτηση της ψυχικής υγείας των ατόμων που έχουν βιώσει χρόνια τραυματικά γεγονότα.
Βιβλιογραφία
- Bisson, J. I., Cosgrove, S., Lewis, C., & Roberts, N. P. (2019). Post-traumatic stress disorder. BMJ, 366, l4181.
- Cloitre, M., Garvert, D. W., Weiss, B., Carlson, E. B., & Bryant, R. A. (2019). Distinguishing PTSD, complex PTSD, and borderline personality disorder: A latent class analysis. European Journal of Psychotraumatology, 5(1), 25097.
- Herman, J. L. (1992). Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence—from Domestic Abuse to Political Terror. Basic Books.
- Karatzias, T., Shevlin, M., Fyvie, C., Hyland, P., Efthimiou, K., Wilson, D., & Cloitre, M. (2017). An alternative DSM-5 model for PTSD: Extending the clinical utility of the diagnostic construct. Clinical Psychological Science, 5(2), 203-217.
- Resick, P. A., Monson, C. M., & Chard, K. M. (2016). Cognitive Processing Therapy for PTSD: A Comprehensive Manual. Guilford Press.
- Schwarz, E. D., Perry, B. D., & van der Kolk, B. A. (2017). Trauma stabilization and recovery: A clinical framework. Journal of Trauma & Dissociation, 18(3), 295-310.
- Shapiro, F. (2001). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR): Basic Principles, Protocols, and Procedures. Guilford Press.
- van der Kolk, B. A. (2014). The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. Viking Press.
Έφη Κατηρτζόγλου 